Η μεγάλη εορτή των Χριστουγέννων βρίσκεται μία ανάσα μακριά μας και εμείς θέλουμε με τα λόγια του αγαπημένου μας καθηγητή λαογραφίας κ. Παναγιώτη Βελτανισιάν, να σας μεταφέρουμε στο γιορτινό κλίμα αυτών των εορταστικών ημερών στο νησί μας από τα παλαιότερα χρόνια μέχρι και σήμερα.
''Τα κάλαντα λοιπόν, μας εξηγεί ο κ. Π. Βελτανισιάν, είναι τραγούδια ρυθμικά και γεμάτα ευχές, λέγονται κατά παράδοση τις παραμονές των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων από τα μικρά παιδιά που είναι φορείς της υγείας και της δύναμης που ενέχει η νεότητά τους.
Δεν τραγουδιούνται οπουδήποτε αλλά στην είσοδο της κύριας πόρτας του σπιτιού, όπου εκεί πιστεύεται από τη λαϊκή αντίληψη πως ενοικούν τα καλά και προστατευτικά πνεύματα του σπιτιού. Και για να μην παρεξηγηθώ, με τον όρο πνεύμα εννοώ την καλοτυχία, την τύχη, την ευτυχία.
Οι νοικοκυρές του κάθε σπιτιού, πρόσφεραν στα παιδιά όταν τελείωναν τα κάλαντα νοστιμότατους ζεστούς λουκουμάδες.
Ήδη στο σπίτι οι νοικοκυρές έχουν φτιάξει τα μελομακάρονα και τους κουραμπιέδες.Έχετε σκεφτεί ποτέ, πόσο «πρωτόγονες» είναι οι γεύσεις τους;
Γλυκά που προέρχονται από την ελληνική αρχαιότητα και από γενιά σε γενιά η συνταγή τους πέρασε στις μέρες μας. Στα λεξικά αναφέρεται ότι η λέξη «μακαρόνι» παράγεται από τη μεσαιωνική ελληνική λέξη «μακαρωνία» (νεκρώσιμο δείπνο με βάση τα ζυμαρικά, με τα οποία μακάριζαν το νεκρό).
Η μακαρωνία με τη σειρά της έρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «μακαρία», που δεν ήταν άλλο από την ψυχόπιτα, δηλαδή, ένα κομμάτι άρτου, στο σχήμα του σύγχρονου μελομακάρονου, το οποίο το προσέφεραν μετά την κηδεία.
Αργότερα, όταν η μακαρία περιλούστηκε με σιρόπι μελιού ονομάστηκε: μέλι+μακαρία = μελομακάρονο και καθιερώθηκε ως γλύκισμα του 12ημέρου.
Γιατί φτιάχνουμε αυτό το «νεκρικό» γλυκό στις γιορτινές μέρες που διανύουμε;
Ο λαϊκός άνθρωπος θεωρεί πως οι συγγενείς του, που έχουν φύγει από τη ζωή, τον ζηλεύουν επειδή ζει. Στον Κάτω Κόσμο που βρίσκονται, σκέφτονται τον τρόπο που θα τον πάρουν κι εκείνον μαζί τους.
Φτιάχνοντας, λοιπόν, αυτά τα γλυκά είναι σαν να καλοπιάνει ο λαϊκός άνθρωπος τους δικούς του νεκρούς, σαν να τους δείχνει πως δεν τους ξεχνά.
Ο κουραμπιές τώρα έχει άλλη ιστορία και ετυμολογία. Με καταβολές από τον Μεσαίωνα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σημαίνει ξερό μπισκότο= κuru ξηρό, biye μπισκότο.
Όμως, η ονομασία μπισκότο καθιερώθηκε τον Mεσαίωνα, ετυμολογικά προερχόμενη από το λατινογενές bis-cuit, που σημαίνει ψημένο δύο φορές (στα αρχαία ελληνικά λεγόταν δί-πυρον), ως τεχνική ψησίματος για να μην «χαλάει» εύκολα ο άρτος, κυρίως των στρατιωτών και των ναυτικών, οι οποίοι απουσίαζαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα και ήθελαν τροφές που να διατηρούνται για πολύ.
Το λατινικό bis-cuit διαδόθηκε μέσω των Βενετών εμπόρων και στην Ασία, όπου καθιερώθηκε ως παραφθορά της λατινικής λέξης, σε biya/biye, οπότε συνδέθηκε με το δικό τους Qura /Kuru (ξηρό) και έδωσε τη νέα μικτή (λατινο-ανατολίτικη) λέξη Qurabiya / Kurabiye, η οποία με αντιδάνεια ξαναγύρισε στη δύση και ελληνοποιημένη πλέον έδωσε το «κουραμπιές» με την έννοια του ξηρού μπισκότου, που διανθίστηκε με αμύγδαλα, ζάχαρη άχνη.
Αυτά με τα ετυμολογικά των γλυκών των ημερών μας. Μην ξεχάσετε σήμερα να πάρετε Χριστόψωμο. Το σύμβολο του Σταυρού που το κοσμεί συμβολίζει τον ίδιο τον Χριστό και τον διαρκή μας αγώνα για την ενάρετη ζωή μας, ενώ το καρύδι στο κέντρο του συμβολίζει τη ζωή, μιας και γενικά οι καρποί ενέχουν μέσα τους τον σπόρο της ζωής και της αναγέννησης.
Θα τα πούμε παραμονές Πρωτοχρονιάς, ερμηνεύοντας τα αντίστοιχα έθιμα.
Καλά Χριστούγεννα να έχουμε!!!''
 |
| Δρ Π. Βελτανισιάν |
πηγή: "Σαλαμίνα, όλο το νησί μια αγκαλιά"