 |
| Νίκος Μάθεσης (ο Τρελάκιας) |
Θα μπορούσα να γράψω πάρα πολλά για τον Νικόλα (όπως έλεγε τον εξάδελφό του ο πατέρας). Θα μπορούσα να γράψω δεκάδες σελίδες για το σπίτι των παππούδων –εκεί στην οδός Χαλκιδικής του Βοτανικού- και ιδιαίτερα το υπόγειό του, όπου έβρισκε κατά καιρούς ‘’καταφύγιο’’ ο Νίκος μαζί με τους φίλους του και ‘’κάπνιζαν’’ ή έπαιζαν με τις ώρες τα όργανα.
Είναι αλήθεια ότι ο παππούς μου, ο Ανδρέας, δεν ήθελε αυτά τα πάρε-δώσε του Νίκου και συχνά έδειχνε την αποστροφή του γι’ αυτή τη κατάσταση, αλλά η γιαγιά η Άννα (μία κυριολεκτικά άγια γυναίκα), πάντα έβρισκε τον τρόπο να δώσει ‘’στέγη’’ στο Νίκο και στους φίλους του. Εκείνη την εποχή δε, το χασίς δεν είχε ακόμη απαγορευτεί και τούτοι πάνω στα μεράκια του μπουζουκιού, φούμερναν… Όταν μύριζε η γιαγιά απ’ το υπόγειο τα ντουμάνια, νόμιζε πως ο Νίκος λιβάνιζε και να σου να σταυροκοπιέται λέγοντας στα παιδιά της: είδατε πόσο χριστιανός είναι ο εξάδελφός σας, δεν μπορώ να καταλάβω τι έχει πιάσει τον πατέρα σας και δεν τον θέλει στο σπίτι;
Άλλες εποχές, άλλοι άνθρωποι…
Τρεις γνωστοί άνθρωποι στο πανελλήνιο για την προσφορά τους στη Τέχνη. Τρεις ξεχωριστές προσωπικότητες που τον 20ο αιώνα, ο καθένας από τούτους, στο δικό του χώρο, έδωσε τη μοναδική του λάμψη και αυγάτισε την Τέχνη με ότι καταπιάστηκε.
Για τους πολλούς όμως, είναι άγνωστη η φιλική αλλά και η συγγενική σχέση τούτων των τριών ανθρώπων.
Πάνω απ’ όλα, βέβαια, τους ένωνε η Τέχνη και ιδιαίτερα η Ποίηση, εφόσον οι τρεις τους ήταν ποιητές και η γραφίδα τους ύμνησε τους έρωτες, τις κοινωνικές εκφάνσεις με το δικαίωμα το να ζει ο κάθε άνθρωπος ελεύθερα, δίχως τις αδικίες των (άνομων) νόμων…
Και οι τρεις είχαν μαχητικές προσωπικότητες, διεκδικούσαν το δίκαιο και αρκετές φορές το πλήρωναν ακριβά, πολύ ακριβά!
Θα σας θυμίσω τα εξής για τον Πέτρο Κυριακο: ‘’μετάξι, μετάξι το ψωμί θα πάει δεκάξι’’ που είπε ο Πέτρος Κυριακός στο θέατρο ‘’Λαού’’, σε μια επιθεώρηση τον καιρό της δικτατορίας του Μεταξά και ανέβηκαν στην σκηνή οι πολισμάνοι και τον υποχρέωσαν να πιεί μισό λίτρο μουρουνέλαιο!
Ενώ, ο Νίκος Μάθεσης είχε πιρουνιάσει στο πισινό πολύ γνωστό συνθέτη και τραγουδιστή της εποχής εκείνης γιατί δεν κρατούσε το στόμα του κλειστό… Και ο πιρουνιασμένος, στη γερμανική κατοχή, μέσα σε λαϊκό κέντρο έβαλε τους μπράβους του μαγαζιού, τον έσπασαν κυριολεκτικά στο ξύλο και τον πέταξαν στις γραμμές του τρένου (στου Μαυρομάτη Βοτανικό) για να τον αποτελειώσει το τραίνο!
Όσο για την Κατερίνα Γώγου πολλά είναι γνωστά σαν πιο σύγχρονή μας. Όμως, το ότι συνειδητά δεν θέλησε να γίνει μια δεύτερη ‘’Βουγιουκλάκη’’ (επειδή το εγχώριο show biz για αυτό την προετοίμαζε) ίσως πολλοί να μην το έχετε συνταιριάξει με το άδικο τέλος της!
Αυτοί οι τρεις, είχαν έναν πνευματικό ορίζοντα και τη ΜΑΓΚΙΑ να το χειρίζονται δίχως να λογίζονται το στραπατσάρισμα της ανθρώπινης υπόστασή τους για κάθε αδικία που αντιλαμβανόντουσαν γύρω τους.
Πρωτοπόροι, ο Κυριακός κι ο Μάθεσης, ενώ σχεδόν καταπόδας ακολουθεί η Γώγου.
 |
| Πέτρος Κυριακός |
Ο Πέτρος Κυριακός ήταν ο ΠΡΩΤΟΣ που στη ξενόφερτη και νιόβγαλτη τότε επιθεώρηση δημιούργησε τους λαϊκούς τύπους όπως: του ‘’μάγκα’’, του ‘’μπεκρή’’, του "κουτσαβάκη" (δηλαδή, του Αθηναίου ψευτόμαγκα) κ.α.. Καθώς μέχρι τότε η μουσική στο μουσικό θέατρο, εκτός ελαχίστων και χωρίς ‘’ευδοκίμηση’’ περιπτώσεων, ήταν πιστή αντιγραφή ξένων μελωδιών. Η επιτυχία της εισαγωγής των λαϊκών τύπων με τα διάφορα σκετς και τα λαϊκά τραγούδια (ρεμπέτικα) από την χαρακτηριστική και τενόρικη φωνή, του Κυριακού (σε συνεργασία με το Γιώργο Καμβύση και αργότερα με την βοήθεια του Νίκου Μάθεση) στο θέατρο ήταν ανεπανάληπτη. Έτσι, άρχισε να κυριαρχεί δυναμικά ένα λαϊκό αστικό ηχόχρωμα στην επιθεώρηση που το ‘’δανείζονται’’ η οπερέτα και περισσότερο το ρεμπέτικο στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.
Τα επιθεωρησιακά τραγούδια: ‘’έφοδος στον τεκέ’’, ‘’ο μπεκρής’’, ‘’ο πολιτισμένος μάγκας’’, ‘’ο τρακαδόρος’’, ‘’το λεξικό του μάγκα’’, ‘’κοσμογονία’’ και πολλά άλλα που πρωτοακούστηκαν στο μουσικό θέατρο από τον Πέτρο Κυριακό (1918 -1930), υπήρξαν σημαντικό μέρος της μαγιάς ώστε να ζυμωθεί το αστικό λαϊκό μας τραγούδι (ρεμπέτικο). Εάν, λοιπόν, δεν επενέβαιναν με τόση τρομακτική επιτυχία μέσα από την επιθεώρηση -Κυριακός, Καμβύσης, Μάθεσης-, το πιο πιθανόν, είναι να μην γνωρίζαμε εμείς σήμερα το ρεμπέτικο και κατεπέκταση το λαϊκό τραγούδι! Το πιο λογικό θα ήταν, εκείνο το ‘’μουρμούρικο’’ των τεκέδων να έσβηνε μαζί με τους τεκέδες στις αρχές της δικτατορίας του Μεταξά…
Το 1923, αρραβωνιάζετε η Μαρίκα Μάθεση (ξαδέλφη του Νίκου Μάθεση), τον Νίκο Κυριακό (αδελφό του Πέτρου Κυριακού) στο Βοτανικό. Αυτός ο αρραβώνας και κατόπι ο μακροχρόνιος γάμος, ήταν η αιτία να γνωριστούν και να σχετιστούν με εκτίμηση και φιλία ο ‘’Πετράν’’ κι ο ‘’Τρελάκιας’’ (τα παρατσούκλια Κυριακού - Μάθεση). Όπου και οι δυο υπήρξαν αληθινοί ΜΑΓΚΕΣ, δίχως εισαγωγικά και φρου-φρου. ΚΑΙ, μαζί με τον Καμβύση, να πρέπει να τους θεωρούμε και να τους τιμούμε σαν τους ΠΡΩΤΟΥΣ του ρεμπέτικου και του αστικού λαϊκού τραγουδιού μας!
Ο Νίκος Μάθεσης γεννήθηκε στη Σαλαμίνα (καταγωγή των Μάθεση) από εύπορη οικογένεια (ο πατέρας του, ο Γιώργος Μάθεσης, ήταν ένας από τους μεγαλύτερους ιχθυέμπορους στην Κεντρική Ιχθυαγορά του Πειραιά). Νόμος του Νίκου Μάθεση ήταν ο νόμος της μαγκιάς. Ήταν πασίγνωστος στο Πειραιά και την Αθήνα. Μόλις έλεγες "Νίκος Τρελάκιας", τον γνωρίζανε και οι πέτρες για την μαγκιά του!
Στη δισκογραφία του ρεμπέτικου ήταν ο ΠΡΩΤΟΣ που μπήκε το 1930. Ηχογράφησε τα πρώτα του τραγούδια ( "Μες στου Νικήτα τον τεκέ" και "Ο γεωργός") με τον Γιώργο Παπασιδέρη (πατριώτη του).
Τραγούδια του Νίκου Μάθεση τραγούδησαν επίσης: Γιώργος Μπάτης, Πέτρος Κυριακός, Ανέστης Δελιάς, Στελλάκης Περπινιάδης, η ανεπανάληπτη Ρόζα Εσκενάζυ. Τζουανάκος κ.α.. Τα τραγούδια του είναι τα πιο αντιπροσωπευτικά εκείνης της περιόδου και σαν στιχουργός κατατάσσεται στους πρωτοπόρους του ρεμπέτικου και λαϊκού μας τραγουδιού με ουσιώδη προσφορά στην ανάπτυξή του εκείνα τα χρόνια!
Στο σπίτι του Νίκου Κυριακού και της Μαρίκας Μάθεση, στο Βοτανικό, τακτικά μπαινόβγαιναν ο Πέτρος Κυριακός, ο Νίκος Μάθεσης και άλλοι της Τέχνης όπως: η Σοφία Βέμπο, η Άννα και η Μαρία Καλουτά ακόμη αρκετοί πρωτοπόροι του ρεμπέτικου τραγουδιού (φίλοι, καλεσμένοι του Πέτραν και του Τρελάκια).
Εδώ, θα πρέπει να αναφερθώ σ’ ένα ανέκδοτο της οικογένειας: Ο πατέρας της Μαρίκας, Ανδρέας (θείος του Νίκου Μάθεση), δεν ήθελε να πηγαίνει στο σπίτι ο Τρελάκιας, όταν αυτός δεν ήταν εκεί. Έτσι, είχε δώσει εντολή στη γυναίκα του Άννα και στο γαμπρό του Νίκο Κυριακό, να μην το δέχονται (αυτονόητοι οι λόγοι)… Κάποιο ξημέρωμα όμως, ο Μάθεσης χτύπησε την πόρτα. Του άνοιξε η μητέρα της Μαρίκας και είδε πέντε-έξη άνδρες σε κακά χάλια μαζί με τον Νίκο Μάθεση, λέγοντάς της πως: ‘’τους κυνηγάν οι πολισμάνοι’’. Η Άννα, έντρομη τους έβαλε (έκρυψε) στο υπόγειο μέχρι να φύγει ο άντρας της. Το πρωί όμως, η ‘’παρέα του υπογείου’’ άναψαν το τσιγαριλίκι τους και επειδή τότε τα πατώματα ήταν ξύλινα, τα ντουμάνια από το τσιγαριλίκι, έφτασαν μέχρι επάνω. Η φουκαριάρα η Άννα (άβγαλτη, χριστιανή γυναίκα από παλιά γνωστή Αθηναϊκή οικογένεια), άρχισε να σταυροκοπιέται νομίζοντας πως είχαν ανάψει λιβάνι στο υπόγειο και λέει της κόρη της Μαρίκα: ‘’Δεν μπορώ να καταλάβω τι έχει πιάσει τον πατέρα σας με αυτό το άγιο παιδί (εννοώντας τον Τρελάκια); Βλέπεις και μόνη σου πόσο χριστιανός είναι. Άναψαν λιβάνι για να κάνουν την πρωινή προσευχή τους!’’
Η Μαρίκα, όπως ήταν φυσικό δεν την έβγαλε από την ‘’πλάνη’’ της και αυτό το γεγονός έμεινε στην οικογένεια για να θυμόμαστε, κάπου-κάπου να γελάμε για την αθώα γιαγιά μας και τις ‘’τσαχπινιές’’ του Νίκου…
Το 1940, η Μαρίκα Κυριακού, βαπτίζει την κόρη του Γώγου, την Κατερίνα.
Η Κατερίνα από μωρό γνωρίζει τον καλλιτεχνικό κόσμο (αιτία η νονά της) και ήταν πολύ φυσικό να μαγευτεί και να την "κλέψει" το καλλιτεχνικό στερέωμα, παιδικό θέατρο, σχολή χορού, Δραματική σχολή θεάτρου.
 |
| Κατερίνα Γώγου |
Έτσι για τους περισσότερους, η Κατερίνα Γώγου είναι γνωστή σαν μια καλή ηθοποιός του ελληνικού κινηματογράφου. Δηλαδή η εικόνα του χαριτωμένου, ατίθασου, τσαμπουκαλεμένου τρελοκόριτσου είναι αποτυπωμένη στις ελληνικές ταινίες, κυρίως της Φίνος Φιλμ, αλλά και στη μνήμη των Ελλήνων.
Όμως η Κατερίνα, υπήρξε η πιο σπαρακτικά ραγισμένη φωνή της γενιάς της. Μια ποιήτρια που έγραφε για να μην εκραγεί, που είχε κάνει τον πόνο και το παράπονο στίχους, κι αυτοί οι στίχοι ήταν πάνω απ' όλα αληθινοί.
Όπως έχει ειπωθεί " Η Κατερίνα, αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην ελληνική ποίηση. Η αιώνια έφηβος, η οργισμένη μια εποχή που οι άλλοι "ποιητές" έκαναν δημόσιες σχέσεις. Αυτή όμως πάνω απ' όλα ήταν η ίδια ποίηση..."
Και το πιο τραγικό… Η Κατερίνα στις 3 Οκτώβρη του 1993, άφησε το μάταιο κόσμο μας, μέσα στο σπίτι που έζησε και η νονά της!
Θα μπορούσα να γράψω σελίδες ατελείωτες για αυτούς, τους τρεις αυθεντικούς πρωτοπόρους Έλληνες που έθεσαν έντονο το στίγμα τους στο πολιτισμό μας.
Εν καιρώ ελπίζω…